Kaapstad Verander Area
  • Vandag

    20°C / 11°C

    Wind 18km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 49%

  • Sondag

    22°C / 13°C

    Wind 11km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 43%

  • Maandag

    25°C / 15°C

    Wind 13km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 37%

  • Dinsdag

    25°C / 13°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 40%

  • Woensdag

    22°C / 14°C

    Wind 17km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 56%

  • Donderdag

    23°C / 11°C

    Wind 16km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 56%


‘Ek is trots op my soldate’

Kolonel vertel van dapperheid in Slag van Bangui

Dana Snyman
Vrydag 10 Mei 2013
Die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek was een van die hewigstes waarby Suid-Afrikaanse soldate al betrokke was. Dana Snyman het gesels met kol. William Dixon, wat in bevel van die soldate was.

VIR kol. William Dixon is die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR) nog nie heeltemal verby nie. Hy dink nog knaend daaraan.

“Ek is trots op my soldate,” sê hy. “Daar was nie een geval van die weiering van wettige opdragte of van lafhartigheid nie. Nie een van hulle het weggehardloop nie.” Anders as die SAR se presidensiële soldate, wat glo gevlug het toe die eerste skote klap.

“Ek weet nie hoekom is die publiek so negatief oor ons soldate nie. Mense sal verbaas wees as hulle sien hoe patrioties en toegewyd ons soldate is.”

Dixon het besluit om die eerste keer sy storie te vertel, want in die laaste ruk is allerhande, volgens hom, onwaar bewerings gemaak oor die Slag van Bangui, soos dit in die binnekringe genoem word.

“Party mense sê ons het teen kindersoldate geveg. Dis nonsens, man. As daar kinders op die slagveld was, het ek hulle beslis nie gesien nie.”

Dis ’n koel Saterdagoggend, presies drie weke ná die slag, en ons sit aan ’n tafeltjie in ’n restaurant in Centurion in Pretoria. Langs hom sit sy vrou, Brenda, met wie hy al meer as 20 jaar getroud is.

Ammunisie

“Ander sê weer ons het nie genoeg ammunisie gehad nie. Dis ook snert,” sê Dixon. Hy rits die name af van die wapens en hoeveel ammunisie gebruik is: Sowat 12 000 skote is met 12,7 mm-masjiengewere geskiet en meer as 200 mortierbomme is gelanseer. Dan was daar nog die sowat 60 vuurpyle en die derduisende skote wat met die kleiner masjiengewere geskiet is.

Die gesaghebbende militêre kenner Helmoed-Römer Heitman meen die Slag van Bangui is een van die hewigste veldslae waarby ons weermag al betrokke was.

Dixon (48) stem saam. Hy is al die afgelope 31 jaar ’n beroepsoldaat. Eers was hy in die infanterie; later by 1 Valskermbataljon in Bloemfontein. Hy het lank diens gedoen in die operasionele gebied in die ou Suidwes en Angola. Hy hét al voorheen oorlog gesien.

“Bangui was ’n skrikwekkende ervaring.” Hy laat sak sy kop en kyk na sy hande wat voor hom op die tafel rus.

Die slag het die Vrydagmiddag begin. Die Sondagoggend, toe ek ná ’n bietjie rus opstaan, het ek nie gedink ons gaan oorleef nie. Ek het in die donker gestaan en bid, en gesê: ‘Hemelse Vader, as U my vat, vat my gou.’ ”

Hulle was omsingel deur tussen drie- en seweduisend rebelle.

Dixon is in Januarie vanjaar na die SAR gestuur. Hy en sy sowat 200 soldate het opdrag gehad om die reeds ontplooide Suid-Afrikaanse Weermag-kontingent daar te gaan bystaan. Oor die politiek rondom die SANW se betrokkenheid in die SAR wil hy hom nie uitlaat nie. Hy is ’n soldaat, nie ’n politikus nie.

Aanvanklik het alles taamlik kalm en rustig verloop by hul basis in Bangui, die hoofstad van die SAR.

“Die bevolking het ons met ope arms ontvang. Drie plaaslike mense het ook as arbeiders vir ons in die basis gewerk. Een se naam was Lucienne. Hy was so ’n kortetjie, met yslike groot voete. Hy het altyd plakkies gedra.”

“Vertel van die predikant,” por Brenda hom aan.

“ ’n Plaaslike predikant het vir ons kerk kom hou. Ons het later vir hom twee blikke verf geskenk sodat hy sy kerk daarmee kon verf. Baie van my soldate is toegewyde Christene.”

Slag van Bangui

Maar mettertyd het die spanning in Bangui en die res van die land toegeneem. Die sogenaamde Seleka-rebelle was besig om die beheer van die land oor te neem, en Francois Bozizé, die land se president, het na Kameroen gevlug.

En toe, op Vrydag 22 Maart, breek die geveg tussen die Seleka-rebelle en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag-kontingent uit – die geveg waarin 13 Suid-Afrikaanse soldate dood en 27 gewond of beseer is. Die Slag van Bangui.

“Die soldate wat dood is . . . ” Dixon bly ’n rukkie stil en verander dan die gesprek se rigting. “Ek het vir drie dae byna niks geslaap nie. Jy gaan net aan en aan. By tye was ons en die rebelle teenaan mekaar.

“Al my soldate was swart. Daar was net een wit outjie. Smittie. Smittie en so ’n groot Portugees, Blackbox, was buddies. Blackbox was in 32 Bataljon. Hy en Smittie was verantwoordelik vir die veiligheid van die HK-voertuig waarop ek was. Hulle is onafskeidbaar, Smittie en Blackbox.

“Op ’n kol, toe dit ’n bietjie stiller gaan, sê Smittie vir my: ‘Kolonel, my mes is weg.’

“Ek dag toe: ‘Smittie, ná alles wat gebeur het, gee ek nie ’n donner om wat met jou mes gebeur het nie. Maar ek vra toe maar: ‘Nou wat het met jou mes gebeur, Smittie?’

“Toe antwoord Smittie: ‘Ek het dit in iemand se borskas in gedruk en toe vergeet ek dit daar, kolonel.’

“Smittie het nie ’n cowboy probeer wees nie. Dís hoe naby ons aan die vyand gekom het. Een van die rebelle wou Smittie met die geweer se kolf slaan.”

Y-kruising

Die 13 soldate is almal by die sogenaamde Y-kruising doodgeskiet. Dit is buite Bangui waar die pad na Damara uitdraai. “Die geveg by die Y-kruising was hewig. Een van my sersante het daar ses rebelle geskiet, terwyl hy self swaar in die been gewond is. Ons het hom aanbeveel vir ’n medalje.”

’n Finale besluit moet nog geneem word, maar daar word aanbeveel dat minstens 20 van die soldate wat aan die slag deelgeneem het, ’n hoë eerbewys vir dapperheid en leierskap ontvang.

“Ons kon nie dadelik al die lyke uit die gebied naby die Y-kruising kry nie. Ons het teruggeval na die basis toe, en toe is ons omsingel. Die rebelle was goed bewapen. Hulle het buitelandse hulp gehad.

“Die Sondagoggend, toe ek daar in die basis staan en bid, toe kom Lucienne by my. ‘How are you?’ vra ek hom. Toe bars hy in trane uit. Hy huil dat hy so snik, want hy het van ons soldate geken wat geskiet is.”

Later die Sondag het van die rebelleleiers na die basis gekom en met Dixon-hulle begin onderhandel vir ’n skietstilstand. Teen nege-uur die aand was die geveg verby.

“Ek het net een keer gehuil in die hele storie. Dis toe ek in die siekeboeg kom ná die tyd. Weet jy hoe lyk ’n slagplaas? Dis hoe ’n siekeboeg lyk na só ’n slag.

“Dit was ook ’n gesukkel om al die lyke te kry. Ek het my laaste 140 euro’s vir ’n burgerlike gegee wat kom sê het hy kan een van die lyke vir ons bring, mits ons hom betaal. Toe gee ek vir hom die geld en sê: ‘Dè, vat die geld. Bring net my man vir my.’ ”

Hoewel daar in die SAR selfoonontvangs was, was daar tydens die slag nie veel tyd vir Dixon en sy soldate om Suid-Afrika toe te bel nie.

“Ek het my bevelvoerder in Suid-Afrika gebel,” sê Dixon, “maar ek het vir hom gesê hy moet nie vir Brenda sê wat is besig om te gebeur nie.”

Hy en Brenda het die gewonde soldate wat na 1 Militêre Hospitaal in Pretoria gebring is, gereeld gaan besoek. Brenda het selfs vir hulle pannekoek gebring. Hy en Brenda het ook die begrafnisse van die gesneuwelde soldate bygewoon.

“Ek het persoonlik met hul gesinne gaan praat. Die ouers met wie ek gepraat het, was nie een vol haat of woede teenoor die regering nie.

“Ons het ’n taak gehad om te doen en ons het dit goed gedoen.”



  • misdaad

    ‘Dokters is vreesbevange’

  • Blou Bulle teen WP – Vir Joost en Tinus (Afskop 17:05)

  • Hier kom uiteindelik ’n lekker petrol-verligting!

  • politiek

    EFF, VF Plus staan saam

  • Numsa pak ‘stilswye oor Nkandla’

  • ‘Beswaddering van die OB beklad ANC én die land’

  • wereld

    Lugruim bo vulkaan weer oopgestel

  • ‘Ek kon duidelik sien hierdie ou het iéts...’

  • Departement sê SOE ‘moet spoed optel’

  • wereld

    Hamas ‘sal nie heilige wapens neerlê’

  • Geen Afrikaans krap vele erg om

  • Daryl Impey bewys sy onskuld oor opkikker

  • Mandaat vir komitee aanvaar

  • Pugh word eerste mens wat deur al sewe seë swem vir VN-veldtog

  • ’n Haarbreedte van ’n ernstige ongeluk

  • gesondheid

    Nuwe model maak proses goedkoper

  • Bladmusiek van volkslied opgeveil

  • wereld

    Soektog nadat Jehovasgetuies glo hul seun (5) uit hospitaal ontvoer

  • wereld

    Shakira is swanger

  • wereld

    Rivers se dogter vra bid vir ma

  • onderwys

    ‘Hou huis kalm voor matriekeksamens’

  • Kommissie se aanbeveling oor taal gekap

  • ‘Honderde’ bel oor hul nie Afrikaans hoor

  • wereld

    Dié siektes kos China miljarde

  • Dokter hoor later oor appèl

  • politiek

    AfriForum stig ’n tak in George

  • ‘Nêrens ’n haai te bespeur’

  • wetenskap

    Dié vlieënde robotte leer uit hul ervaring!

  • politiek

    Tutu loof adv. Thuli se werk

  • ‘Praat teen môre of ons gaan hof toe’

  • misdaad

    Kaapstad 'n dwelm-metropool - verslag

  • wereld

    Ouers ‘vat’ glo hul kind

  • wereld

    Brittanje verhoog waarskuwing teen terrorisme

  • misdaad

    Verkragting bly spook by dokter

  • 'Numsa kan staak as Zuma nie Nklandla-geld teruggee'

  • Tientalle siviele eise teen Riversdal-polisie

  • Outa verwelkom Kaapse hofbeslissing

  • Speaker 'moet plan laat vaar om EFF te skors'

  • Gauteng bibber

  • Bus vol kinders in sloot na bestuurder hartaanval kry

  • 30 minute . . . toe verdaag Nkandla-komitee

  • misdaad

    Onderwyser onskuldig

  • politiek

    Numsa dreig met massa-aksie

  • Ek is g’n spook – Thuli

  • Sanral-inligting geheim tot ope hof aansoek aanhoor

  • ​Minki weer ma

  • wereld

    Whisky kom ná 3 j. terug van ruimtestasie

  • ‘Niks weggevat van Afrikaanse krieketkykers’

  • ‘Mylpaal in die regstelsel’

  • NVG onder skoot

  • Joost droom van sentrum vir siekte

  • politiek

    AfriForum dien klagte in teen ANC-hoës

  • Zuma en regspan kry ‘les’ in litigasie

  • Mandaat gaan twispunt wees

  • Makhanya skuld staat niks geld nie, sê sy regsman

  • Minister wil nie sê oor Marikana

  • politiek

    Net die kiesers kan ons skors, sê Malema

  • wereld

    Brad en Angelina trou stil-stil in Frankryk

  • wereld

    Hello Kitty is glad nie ’n kat, maar ’n meisie

  • ANC en DA stry oor grotte

  • Groot beloning vir dié brakkie

  • misdaad

    ‘Oscar-speurder’ ontken skuld

  • owereld

    ’n Kat vir geluk in nuwe huis

  • wereld

    Rivers na hospitaal gehaas

  • omgewing

    Opnuut kommer oor leeus

  • gesondheid

    Dié slaappil help glo vir breinskade

  • SA vrou oorsee in sop

  • Robert Redford is versot op SA se chenin blanc

  • misdaad

    Skote op taxi: 3 van polisie in hof

  • Drie onttrek aan Seriti-kommissie

  • gesondheid

    WGO se ‘padkaart’ wil Ebola-verspreiding keer

  • AfriForum tree in bres vir adv. Thuli

  • Krabbel ‘open paaie in jou brein’

  • Pta-straat se naam dalk Mao Zedong

  • misdaad

    Saak teen bekende prokureur laat vaar

  • ‘Almal’ oor kameelperd se dood verkla

  • omgewing

    Afrika se kinders leer by avonturier oor renosterstropery

  • omgewing

    Skaliegas ‘word veilig ontgin met regulasies’

  • misdaad

    Mariëtte Becker en afperser skik nié

  • misdaad

    Baba uit buik gesny: Kind getuig

  • misdaad

    Man in hof ná aanval op vrou (68)

  • Nog ’n woestynleeu geskiet

  • Thuli sal 'nie hof toe gaan oor Zuma'

  • Nóg 'n besigheid in Somerset-Wes beroof

  • ‘Oscar-speurder’ ontken skuld

  • Klagte teen Gwede ingedien oor Thuli

  • EFF wil hof toe oor skors-dreigement

  • 'E-tol werk, maar te duur'

  • Drie kerngetuies onttrek aan Sereti-kommissie

  • DA tree nader om Zuma weer in hof te kry

  • Geheime bande moet binne 5 dae na DA

  • politiek

    OB geniet sterk steun

  • Klag ná aanval op OB

  • misdaad

    Polisie slaan glo kinders

  • Tonne groente en vrugte weggegooi

  • omgewing

    Zambië weer oop vir trofeejag

  • ‘Treine tref baie mense hier’

  • gesondheid

    Dokter met Ebola na Duitsland

  • wereld

    Meisie (9) skiet haar afrigter

  • wereld

    Omstrede hemp onttrek

  • ‘Dienslewering gaan agteruit’

  • misdaad

    Saak teen Hilton Botha word later hervat

  • gesondheid

    ‘Moenie antibiotika misbruik nie’

  • onderwys

    Klaar gepraat!

  • Lughawe se status oorweeg

  • Man (82)raak wild op vlug

  • Russies-Afrikaanse woordeboek op pad

  • politiek

    Minister wil nie sê oor eersteklaskaartjie

  • politiek

    ‘Rooi gevaar’ begroet EFF

  • politiek

    ANC ‘sal baie steun verloor weens e-tol’

  • Span SA dokters op pad om in Gasa te help

  • Nigerië se oudste predikant sterf

  • omgewing

    Skaliegas ‘40 keer groter’ as Mossgas

  • wereld

    Minder kyk na Emmys op TV

  • owereld

    Toe is dit ’n eier in ’n eier

  • ‘Liewe Heksie, ons sal jou mis’

  • omgewing

    Openbare sittings oor renosters

  • omgewing

    Afrika-heuningbye se genepoel ‘gesond’

  • misdaad

    Beroepslui glo te blameer vir stelery

  • ‘Gevegskuns verander lewens’

  • omgewing

    Terrace die woestynleeu geskiet

  • Kerke wil weet hoe dink jongmense in SA deesdae

  • Boere-Afrikaners en Ramaphosa vergader

  • Skoor kan nie sit oor afwesiges

  • misdaad

    Hof beslis oor gesin se eis

  • misdaad

    Interpol gaan na ‘dokter’ se CV kyk

  • Armoede en ongelykheid nagevors

  • Die winter is dalk oud, maar steeds koud!

  • Slagoffers van MH17 geëien

  • onderwys

    Skolestelsel is 'reddeloos'

  • omgewing

    ‘Gratis toegang na Addo nie risiko’

  • OB gaan haar werk verduidelik

  • Cyril praat met Boere-Afrikanervolksraad

  • Alles nie wel in SA - bankbaas

  • Weg met e-tol 'anders regeer opposisie saam met ANC'

  • Harte seer oor Verna, 'maar moenie huil'

  • Bok-flank wys sy sangtalent

  • FW waarsku oor wette wat private eiendomsbesit kan ondermyn

  • Kommissie sê raadslid is geminag

  • Weskus-operateurs ontevrede oor busdiens in Wes-Kaap

  • Komitee moet 15 soldate se dood in SAR ondersoek, vra DA

  • gesondheid

    Skokbewerings oor Livingstone-hospitaal

  • Spanpoging hou brand van plantasie af

  • gesondheid

    Kerkman ontbloot hospitaal se ‘gruwels’

  • Teenstander se pa slaan seun glo met vuis in wedstryd

  • politiek

    ‘Parlement dra deel van skuld’

  • Netbaltoernooi straks ‘ ’n riller’

  • Wasmasjien skok kind langs ma dood

  • gesondheid

    Mans se boep dalk hormone se skuld

  • Immigrasie se visier nou op huweliks- en verblyfpermitte

  • wereld

    Selfone verswak prestasie

  • wereld

    Fees in woestyn vertraag

  • wereld

    600% is darem te veel...

  • ondersoeke

    Polisie ondersoek Zuma nié

  • Storms tref Wes-Kaap

  • misdaad

    Kaapse mans vasgetrek oor dagga

  • politiek

    Minister sê hy het polisie gebel

  • misdaad

    Valke op soek na mans oor misdade

  • misdaad

    Kerkman sit 4 j. nadat hy met meisie lol

  • misdaad

    Wes-Kaap kry 30 nuwe veiligheidswaentjies

  • All Blacks wag op tug-uitslag

  • politiek

    Kommer oor NV-noodplan

  • Land se taalwaghond het weer geld nodig

  • politiek

    'OB, EFF is kop in een baret'

  • Selfone verswak tieners se prestasie