Kaapstad Verander Area
  • Vandag

    15°C / 10°C

    Wind 19km/h

    Reënval 1.5mm

    Humiditeit 75%

  • Saterdag

    19°C / 12°C

    Wind 27km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 57%

  • Sondag

    24°C / 15°C

    Wind 21km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 51%

  • Maandag

    25°C / 15°C

    Wind 16km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 55%

  • Dinsdag

    25°C / 15°C

    Wind 18km/h

    Reënval 11.8mm

    Humiditeit 57%

  • Woensdag

    20°C / 13°C

    Wind 30km/h

    Reënval 12.1mm

    Humiditeit 86%


‘Ek is trots op my soldate’

Kolonel vertel van dapperheid in Slag van Bangui

Dana Snyman
Vrydag 10 Mei 2013
Die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek was een van die hewigstes waarby Suid-Afrikaanse soldate al betrokke was. Dana Snyman het gesels met kol. William Dixon, wat in bevel van die soldate was.

VIR kol. William Dixon is die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR) nog nie heeltemal verby nie. Hy dink nog knaend daaraan.

“Ek is trots op my soldate,” sê hy. “Daar was nie een geval van die weiering van wettige opdragte of van lafhartigheid nie. Nie een van hulle het weggehardloop nie.” Anders as die SAR se presidensiële soldate, wat glo gevlug het toe die eerste skote klap.

“Ek weet nie hoekom is die publiek so negatief oor ons soldate nie. Mense sal verbaas wees as hulle sien hoe patrioties en toegewyd ons soldate is.”

Dixon het besluit om die eerste keer sy storie te vertel, want in die laaste ruk is allerhande, volgens hom, onwaar bewerings gemaak oor die Slag van Bangui, soos dit in die binnekringe genoem word.

“Party mense sê ons het teen kindersoldate geveg. Dis nonsens, man. As daar kinders op die slagveld was, het ek hulle beslis nie gesien nie.”

Dis ’n koel Saterdagoggend, presies drie weke ná die slag, en ons sit aan ’n tafeltjie in ’n restaurant in Centurion in Pretoria. Langs hom sit sy vrou, Brenda, met wie hy al meer as 20 jaar getroud is.

Ammunisie

“Ander sê weer ons het nie genoeg ammunisie gehad nie. Dis ook snert,” sê Dixon. Hy rits die name af van die wapens en hoeveel ammunisie gebruik is: Sowat 12 000 skote is met 12,7 mm-masjiengewere geskiet en meer as 200 mortierbomme is gelanseer. Dan was daar nog die sowat 60 vuurpyle en die derduisende skote wat met die kleiner masjiengewere geskiet is.

Die gesaghebbende militêre kenner Helmoed-Römer Heitman meen die Slag van Bangui is een van die hewigste veldslae waarby ons weermag al betrokke was.

Dixon (48) stem saam. Hy is al die afgelope 31 jaar ’n beroepsoldaat. Eers was hy in die infanterie; later by 1 Valskermbataljon in Bloemfontein. Hy het lank diens gedoen in die operasionele gebied in die ou Suidwes en Angola. Hy hét al voorheen oorlog gesien.

“Bangui was ’n skrikwekkende ervaring.” Hy laat sak sy kop en kyk na sy hande wat voor hom op die tafel rus.

Die slag het die Vrydagmiddag begin. Die Sondagoggend, toe ek ná ’n bietjie rus opstaan, het ek nie gedink ons gaan oorleef nie. Ek het in die donker gestaan en bid, en gesê: ‘Hemelse Vader, as U my vat, vat my gou.’ ”

Hulle was omsingel deur tussen drie- en seweduisend rebelle.

Dixon is in Januarie vanjaar na die SAR gestuur. Hy en sy sowat 200 soldate het opdrag gehad om die reeds ontplooide Suid-Afrikaanse Weermag-kontingent daar te gaan bystaan. Oor die politiek rondom die SANW se betrokkenheid in die SAR wil hy hom nie uitlaat nie. Hy is ’n soldaat, nie ’n politikus nie.

Aanvanklik het alles taamlik kalm en rustig verloop by hul basis in Bangui, die hoofstad van die SAR.

“Die bevolking het ons met ope arms ontvang. Drie plaaslike mense het ook as arbeiders vir ons in die basis gewerk. Een se naam was Lucienne. Hy was so ’n kortetjie, met yslike groot voete. Hy het altyd plakkies gedra.”

“Vertel van die predikant,” por Brenda hom aan.

“ ’n Plaaslike predikant het vir ons kerk kom hou. Ons het later vir hom twee blikke verf geskenk sodat hy sy kerk daarmee kon verf. Baie van my soldate is toegewyde Christene.”

Slag van Bangui

Maar mettertyd het die spanning in Bangui en die res van die land toegeneem. Die sogenaamde Seleka-rebelle was besig om die beheer van die land oor te neem, en Francois Bozizé, die land se president, het na Kameroen gevlug.

En toe, op Vrydag 22 Maart, breek die geveg tussen die Seleka-rebelle en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag-kontingent uit – die geveg waarin 13 Suid-Afrikaanse soldate dood en 27 gewond of beseer is. Die Slag van Bangui.

“Die soldate wat dood is . . . ” Dixon bly ’n rukkie stil en verander dan die gesprek se rigting. “Ek het vir drie dae byna niks geslaap nie. Jy gaan net aan en aan. By tye was ons en die rebelle teenaan mekaar.

“Al my soldate was swart. Daar was net een wit outjie. Smittie. Smittie en so ’n groot Portugees, Blackbox, was buddies. Blackbox was in 32 Bataljon. Hy en Smittie was verantwoordelik vir die veiligheid van die HK-voertuig waarop ek was. Hulle is onafskeidbaar, Smittie en Blackbox.

“Op ’n kol, toe dit ’n bietjie stiller gaan, sê Smittie vir my: ‘Kolonel, my mes is weg.’

“Ek dag toe: ‘Smittie, ná alles wat gebeur het, gee ek nie ’n donner om wat met jou mes gebeur het nie. Maar ek vra toe maar: ‘Nou wat het met jou mes gebeur, Smittie?’

“Toe antwoord Smittie: ‘Ek het dit in iemand se borskas in gedruk en toe vergeet ek dit daar, kolonel.’

“Smittie het nie ’n cowboy probeer wees nie. Dís hoe naby ons aan die vyand gekom het. Een van die rebelle wou Smittie met die geweer se kolf slaan.”

Y-kruising

Die 13 soldate is almal by die sogenaamde Y-kruising doodgeskiet. Dit is buite Bangui waar die pad na Damara uitdraai. “Die geveg by die Y-kruising was hewig. Een van my sersante het daar ses rebelle geskiet, terwyl hy self swaar in die been gewond is. Ons het hom aanbeveel vir ’n medalje.”

’n Finale besluit moet nog geneem word, maar daar word aanbeveel dat minstens 20 van die soldate wat aan die slag deelgeneem het, ’n hoë eerbewys vir dapperheid en leierskap ontvang.

“Ons kon nie dadelik al die lyke uit die gebied naby die Y-kruising kry nie. Ons het teruggeval na die basis toe, en toe is ons omsingel. Die rebelle was goed bewapen. Hulle het buitelandse hulp gehad.

“Die Sondagoggend, toe ek daar in die basis staan en bid, toe kom Lucienne by my. ‘How are you?’ vra ek hom. Toe bars hy in trane uit. Hy huil dat hy so snik, want hy het van ons soldate geken wat geskiet is.”

Later die Sondag het van die rebelleleiers na die basis gekom en met Dixon-hulle begin onderhandel vir ’n skietstilstand. Teen nege-uur die aand was die geveg verby.

“Ek het net een keer gehuil in die hele storie. Dis toe ek in die siekeboeg kom ná die tyd. Weet jy hoe lyk ’n slagplaas? Dis hoe ’n siekeboeg lyk na só ’n slag.

“Dit was ook ’n gesukkel om al die lyke te kry. Ek het my laaste 140 euro’s vir ’n burgerlike gegee wat kom sê het hy kan een van die lyke vir ons bring, mits ons hom betaal. Toe gee ek vir hom die geld en sê: ‘Dè, vat die geld. Bring net my man vir my.’ ”

Hoewel daar in die SAR selfoonontvangs was, was daar tydens die slag nie veel tyd vir Dixon en sy soldate om Suid-Afrika toe te bel nie.

“Ek het my bevelvoerder in Suid-Afrika gebel,” sê Dixon, “maar ek het vir hom gesê hy moet nie vir Brenda sê wat is besig om te gebeur nie.”

Hy en Brenda het die gewonde soldate wat na 1 Militêre Hospitaal in Pretoria gebring is, gereeld gaan besoek. Brenda het selfs vir hulle pannekoek gebring. Hy en Brenda het ook die begrafnisse van die gesneuwelde soldate bygewoon.

“Ek het persoonlik met hul gesinne gaan praat. Die ouers met wie ek gepraat het, was nie een vol haat of woede teenoor die regering nie.

“Ons het ’n taak gehad om te doen en ons het dit goed gedoen.”



  • Skotland sê nee vir onafhanklikheid

  • SA soek ’n nuwe bankbaas

  • misdaad

    ‘Miljoene rande is nié weg nie’

  • June Steenkamp vertel haar storie

  • Zuma ‘moet self getuig’

  • politiek

    Vrae oor ANC-hoës se belange

  • wereld

    Hulle voel soos oorSkot

  • politiek

    Doen die basiese reg, sê president

  • Shivambu sê hy trek sy vinger terug

  • DA gaan ‘fyn kyk’ na nuwe misdaadsyfers

  • R40m in die water gegooi

  • wereld

    Ruimtetaxi vir die rykes

  • misdaad

    Parool vir Du Preez: Hof sê nee

  • Onsekerheid oor Clanwilliam-projek

  • wereld

    Jaguar ná 46 jaar gevind

  • ‘Soos perde wat galop’ toe gebou val

  • Brande in Krugerwildtuin ‘in bedwang’

  • misdaad

    Mrwebi sélf in die beskuldigdebank

  • Lagos: 17 van SA steeds vermis

  • misdaad

    Dagmoeder vry, want saak ‘was vol foute’

  • ‘Daar is nié iets soos die Anglo-Boereoorlog – dit is die SA Oorlog’

  • onderwys

    ‘Sjokolade-som het goed gewerk’

  • Haweloses op brug stop filmwerk

  • misdaad

    Staggie kan tot 2017 in huisarres bly

  • wetenskap

    Boeing se taxi na die ruimte gaan sitplek vir jou hê

  • A vir Addo – én adrenalien – se nuwe glykabels

  • DA wil wéét oor Ramaphosa se e-pos

  • Besoek ons nuwe webtuiste

  • Nigerië-tragedie: 'Dit was scary'

  • Nuusdag met Niekie: Kop-aan kop-referendum

  • Australië fnuik glo 'demonstrasiemoord'-komplot

  • Cyril het 30 wonings in Jhb, 2 in Kaapstad

  • wereld

    Skotte sê ‘aye’ of ‘nay’

  • onderwys

    ANA se vrae ‘verg groter insig’

  • ‘Easy Rider’-motorfiets eersdaags opgeveil

  • NSRI red 11 skubaduikers van Gansbaai naby Dyereiland

  • Bulletjie dalk die wêreld se kleinste

  • Om eiers in te skryf is nie kinderspeletjies

  • W-Kaap weer beste bestuur

  • Blasers bly oor stappe teen klub

  • Los maar die vleis

  • misdaad

    Oscar: Dít kan appèl stuit

  • Breier wil vir laster eis ná hy geskors is

  • politiek

    Floyd 'trek middelvinger terug'

  • Wêreldklas-aksie Sondag te sien

  • gesondheid

    200ste hart oorgeplant

  • Wyle Richard Behrens ‘met trots onthou’

  • Grabouw-betogings: ‘Die mense soek antwoorde’

  • ‘Profeet, waar is my kind?’

  • politiek

    SAUK se Ellen kry dit hotagter uit nóg 'n oord

  • misdaad

    Tandarts skuldig aan seksdade met seun

  • misdaad

    Dubbele moordenaar se appèl-aansoek uitgegooi

  • Lagos: Media verbied, volgelinge mag nie praat

  • politiek

    Beraad moet munisipaliteite reg ruk

  • Lagos: SA slaggereed om te gaan help

  • politiek

    Opposisie storm uit

  • Wes-Kaap verheug oor visumbesluit

  • ondersoeke

    Plaasaanvalle: MRK wil van werkers hoor

  • Replika van Madiba se tronksel nou te sien

  • Mbeki se biblioteek help om Afrika-leiers te verstaan

  • SC-status aan Mpofu toegestaan

  • Wes-Kaap se kaggelweer bly tot die naweek

  • ondersoeke

    Zuma se derde vrou kap SAUK

  • SA onderwyser se vrou, twee seuns vrees ergste

  • onderwys

    Moeilike huistaal-vrae verstom

  • misdaad

    Mpofu kry SC-status ná hy glo hulp vra

  • Talle bekendes van SA, Afrika na profeet Joshua

  • Chaos in Grabouw-oproer: N2 weer ure lank gesluit

  • wereld

    Tifoon tref China ná verwoesting in Filippyne

  • wereld

    Drie mans ondervra ná twee se dood

  • onderwys

    Christen-skole samel geld in

  • Beurtkrag: Eskom sê gou ’n week vooraf

  • SA in rou

  • Genade hou dit regop

  • onderwys

    Minister dien klag in oor skole

  • Zuma lei beraad oor swak diens

  • Geboortesertifikaat vir reisigers eers later nodig

  • Dorpie se enigste bank gaan sluit

  • Gesin moet student groet ná kêrel na sy dood spring

  • Akteur 'n dogtertjie ryker

  • Sake in Grabouw steeds oproerig

  • politiek

    SAUK-baas moet ‘kwalifikasies’ verduidelik

  • Vergadering oor EFF-LP's gekanselleer

  • misdaad

    ‘Staat het insae gehad in vertroulike inligting’

  • Byleveld gaan bendes pak

  • Soos Romeo en Juliet

  • Gigaba sê vandag oor regulasies

  • wereld

    Bykans 1 300 uit see gered

  • misdaad

    Godsdiens-saak ‘sal art. 15 van Grondwet verhelder’

  • misdaad

    Gesin vra dié week borgtog