Kaapstad Verander Area
  • Vandag

    25°C / 18°C

    Wind 26km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 62%

  • Saterdag

    25°C / 17°C

    Wind 27km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 58%

  • Sondag

    27°C / 18°C

    Wind 18km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 52%

  • Maandag

    23°C / 14°C

    Wind 26km/h

    Reënval 2.1mm

    Humiditeit 70%

  • Dinsdag

    19°C / 13°C

    Wind 29km/h

    Reënval 0.1mm

    Humiditeit 51%

  • Woensdag

    20°C / 14°C

    Wind 26km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 46%


‘Ek is trots op my soldate’

Kolonel vertel van dapperheid in Slag van Bangui

Dana Snyman
Vrydag 10 Mei 2013
Die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek was een van die hewigstes waarby Suid-Afrikaanse soldate al betrokke was. Dana Snyman het gesels met kol. William Dixon, wat in bevel van die soldate was.

VIR kol. William Dixon is die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR) nog nie heeltemal verby nie. Hy dink nog knaend daaraan.

“Ek is trots op my soldate,” sê hy. “Daar was nie een geval van die weiering van wettige opdragte of van lafhartigheid nie. Nie een van hulle het weggehardloop nie.” Anders as die SAR se presidensiële soldate, wat glo gevlug het toe die eerste skote klap.

“Ek weet nie hoekom is die publiek so negatief oor ons soldate nie. Mense sal verbaas wees as hulle sien hoe patrioties en toegewyd ons soldate is.”

Dixon het besluit om die eerste keer sy storie te vertel, want in die laaste ruk is allerhande, volgens hom, onwaar bewerings gemaak oor die Slag van Bangui, soos dit in die binnekringe genoem word.

“Party mense sê ons het teen kindersoldate geveg. Dis nonsens, man. As daar kinders op die slagveld was, het ek hulle beslis nie gesien nie.”

Dis ’n koel Saterdagoggend, presies drie weke ná die slag, en ons sit aan ’n tafeltjie in ’n restaurant in Centurion in Pretoria. Langs hom sit sy vrou, Brenda, met wie hy al meer as 20 jaar getroud is.

Ammunisie

“Ander sê weer ons het nie genoeg ammunisie gehad nie. Dis ook snert,” sê Dixon. Hy rits die name af van die wapens en hoeveel ammunisie gebruik is: Sowat 12 000 skote is met 12,7 mm-masjiengewere geskiet en meer as 200 mortierbomme is gelanseer. Dan was daar nog die sowat 60 vuurpyle en die derduisende skote wat met die kleiner masjiengewere geskiet is.

Die gesaghebbende militêre kenner Helmoed-Römer Heitman meen die Slag van Bangui is een van die hewigste veldslae waarby ons weermag al betrokke was.

Dixon (48) stem saam. Hy is al die afgelope 31 jaar ’n beroepsoldaat. Eers was hy in die infanterie; later by 1 Valskermbataljon in Bloemfontein. Hy het lank diens gedoen in die operasionele gebied in die ou Suidwes en Angola. Hy hét al voorheen oorlog gesien.

“Bangui was ’n skrikwekkende ervaring.” Hy laat sak sy kop en kyk na sy hande wat voor hom op die tafel rus.

Die slag het die Vrydagmiddag begin. Die Sondagoggend, toe ek ná ’n bietjie rus opstaan, het ek nie gedink ons gaan oorleef nie. Ek het in die donker gestaan en bid, en gesê: ‘Hemelse Vader, as U my vat, vat my gou.’ ”

Hulle was omsingel deur tussen drie- en seweduisend rebelle.

Dixon is in Januarie vanjaar na die SAR gestuur. Hy en sy sowat 200 soldate het opdrag gehad om die reeds ontplooide Suid-Afrikaanse Weermag-kontingent daar te gaan bystaan. Oor die politiek rondom die SANW se betrokkenheid in die SAR wil hy hom nie uitlaat nie. Hy is ’n soldaat, nie ’n politikus nie.

Aanvanklik het alles taamlik kalm en rustig verloop by hul basis in Bangui, die hoofstad van die SAR.

“Die bevolking het ons met ope arms ontvang. Drie plaaslike mense het ook as arbeiders vir ons in die basis gewerk. Een se naam was Lucienne. Hy was so ’n kortetjie, met yslike groot voete. Hy het altyd plakkies gedra.”

“Vertel van die predikant,” por Brenda hom aan.

“ ’n Plaaslike predikant het vir ons kerk kom hou. Ons het later vir hom twee blikke verf geskenk sodat hy sy kerk daarmee kon verf. Baie van my soldate is toegewyde Christene.”

Slag van Bangui

Maar mettertyd het die spanning in Bangui en die res van die land toegeneem. Die sogenaamde Seleka-rebelle was besig om die beheer van die land oor te neem, en Francois Bozizé, die land se president, het na Kameroen gevlug.

En toe, op Vrydag 22 Maart, breek die geveg tussen die Seleka-rebelle en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag-kontingent uit – die geveg waarin 13 Suid-Afrikaanse soldate dood en 27 gewond of beseer is. Die Slag van Bangui.

“Die soldate wat dood is . . . ” Dixon bly ’n rukkie stil en verander dan die gesprek se rigting. “Ek het vir drie dae byna niks geslaap nie. Jy gaan net aan en aan. By tye was ons en die rebelle teenaan mekaar.

“Al my soldate was swart. Daar was net een wit outjie. Smittie. Smittie en so ’n groot Portugees, Blackbox, was buddies. Blackbox was in 32 Bataljon. Hy en Smittie was verantwoordelik vir die veiligheid van die HK-voertuig waarop ek was. Hulle is onafskeidbaar, Smittie en Blackbox.

“Op ’n kol, toe dit ’n bietjie stiller gaan, sê Smittie vir my: ‘Kolonel, my mes is weg.’

“Ek dag toe: ‘Smittie, ná alles wat gebeur het, gee ek nie ’n donner om wat met jou mes gebeur het nie. Maar ek vra toe maar: ‘Nou wat het met jou mes gebeur, Smittie?’

“Toe antwoord Smittie: ‘Ek het dit in iemand se borskas in gedruk en toe vergeet ek dit daar, kolonel.’

“Smittie het nie ’n cowboy probeer wees nie. Dís hoe naby ons aan die vyand gekom het. Een van die rebelle wou Smittie met die geweer se kolf slaan.”

Y-kruising

Die 13 soldate is almal by die sogenaamde Y-kruising doodgeskiet. Dit is buite Bangui waar die pad na Damara uitdraai. “Die geveg by die Y-kruising was hewig. Een van my sersante het daar ses rebelle geskiet, terwyl hy self swaar in die been gewond is. Ons het hom aanbeveel vir ’n medalje.”

’n Finale besluit moet nog geneem word, maar daar word aanbeveel dat minstens 20 van die soldate wat aan die slag deelgeneem het, ’n hoë eerbewys vir dapperheid en leierskap ontvang.

“Ons kon nie dadelik al die lyke uit die gebied naby die Y-kruising kry nie. Ons het teruggeval na die basis toe, en toe is ons omsingel. Die rebelle was goed bewapen. Hulle het buitelandse hulp gehad.

“Die Sondagoggend, toe ek daar in die basis staan en bid, toe kom Lucienne by my. ‘How are you?’ vra ek hom. Toe bars hy in trane uit. Hy huil dat hy so snik, want hy het van ons soldate geken wat geskiet is.”

Later die Sondag het van die rebelleleiers na die basis gekom en met Dixon-hulle begin onderhandel vir ’n skietstilstand. Teen nege-uur die aand was die geveg verby.

“Ek het net een keer gehuil in die hele storie. Dis toe ek in die siekeboeg kom ná die tyd. Weet jy hoe lyk ’n slagplaas? Dis hoe ’n siekeboeg lyk na só ’n slag.

“Dit was ook ’n gesukkel om al die lyke te kry. Ek het my laaste 140 euro’s vir ’n burgerlike gegee wat kom sê het hy kan een van die lyke vir ons bring, mits ons hom betaal. Toe gee ek vir hom die geld en sê: ‘Dè, vat die geld. Bring net my man vir my.’ ”

Hoewel daar in die SAR selfoonontvangs was, was daar tydens die slag nie veel tyd vir Dixon en sy soldate om Suid-Afrika toe te bel nie.

“Ek het my bevelvoerder in Suid-Afrika gebel,” sê Dixon, “maar ek het vir hom gesê hy moet nie vir Brenda sê wat is besig om te gebeur nie.”

Hy en Brenda het die gewonde soldate wat na 1 Militêre Hospitaal in Pretoria gebring is, gereeld gaan besoek. Brenda het selfs vir hulle pannekoek gebring. Hy en Brenda het ook die begrafnisse van die gesneuwelde soldate bygewoon.

“Ek het persoonlik met hul gesinne gaan praat. Die ouers met wie ek gepraat het, was nie een vol haat of woede teenoor die regering nie.

“Ons het ’n taak gehad om te doen en ons het dit goed gedoen.”



  • Polisieman se vrou woedend oor sy dood in rooftog

  • Vermoorde vrou 'sou nie 'n vlieg skade aandoen'

  • Seun (15) vas ná messteek op bus

  • Ballistiese kenner getuig op 5 Mei vir Oscar

  • Koninklikes kuier by Drie Susters

  • 'Baie, baie koeie geslag' as ANC 90% kry - Zuma

  • Niemand wil opdok om by Zuma te sit

  • Zuma weer ure laat

  • Dixon loop weer deur onder Nel-ondervraging

  • Skare gemaan toe hulle Zuma uitjou

  • ‘Ma, ek is lief vir jou...’

  • Dixon getuig oor Reeva in toiletvertrek

  • Senekal-vrou in haar tuin vermoor

  • NSRI prys tiener wat Duitsers bystaan

  • Ons verskyningsdatum

  • Kyk hoe kyk hy vir my

  • Polisieman by Klapmuts-polisiestasie doodgeskiet

  • UItgestel tot 5 Mei (twiets uit die hof)

  • Hope om almal die langnaweek besig te hou

  • Ervaar die Pase hier in beeld

  • Man in sy vakansiehuis beroof

  • Drie vra dalk borgtog ná aanval op gesin

  • Kirkwood se krane is al wéér droog

  • Moord op bejaarde ma steeds ’n raaisel

  • Nel kry kultus-status oor kruisondervraging

  • ‘Stad sê Telkom nie stryd aan’

  • SAUK swig oor DA

  • Monster-grootbekgeelvis dalk nog in rivier

  • R46 000 om Neil Diamond af te laai

  • Zuma ry weg ná uitjouery

  • Stres is ’n wit mens se siekte en huil is vir kinders, sê Zuma

  • ANC mik na 50% in Wes-Kaap

  • Zuma nie anders as Obama, sê Mantashe

  • Blade noem Kasrils ‘ ’n fabrieksfout’

  • Max sê haas is nodig, maar...

  • Avonturiers ‘liewer vir mekaar as ooit’

  • ‘Tant Grietjie Adams was ons almal se ouma’

  • Maak wêreld ’n beter plek, vra akteur by VN

  • Pistorius ‘het slapelose nagte’

  • Reeva ‘val van toilet se deur na agter’

  • Getuie erken manipulering

  • Skaars horlosie uit winkel gesteel

  • Vier lyke gekry ná ski-ongeluk

  • ANC eis dat Zille jammer sê

  • Prinsloo kry Nasionale Orde

  • Wits skrap sy voorgraadse LLB-kursus

  • Vier die Paasnaweek met kerrievis

  • ‘Vryheidsbewegings kan nie regeer nie’

  • Vlieënier het opleidingsvlug gehad

  • Raad dink nog oor 296 poste

  • Honderde tieners vermis ná bootramp

  • Spanning laai op in Oekraïne

  • Verdagte rugsakke opgeblaas

  • Man steek vyf met mes dood

  • Wyn eis premier in Australië

  • Dewani in ‘akuut-afdeling’

  • ‘Fokus op SA weens passiemisdade’

  • ‘Paasnaweek tyd vir familie, nie verlies’

  • Man (46) doodgery toe hy van aanvaller vlug

  • Ma en seuns weer in hof ná moord

  • Mans hoor vonnisse was nie onvanpas

  • Kaap reg vir groot dag

  • Zola pak Twee Oseane met wit-en-pers kouse

  • Clegg moet sê oor Coetzee se salaris

  • Geweld in Nigerië se sentrale state veroordeel

  • Anel stap weer ’n rekord los

  • Rugbyfees begin vandag

  • Twee gaan aansoek om ontslag doen

  • Polisielid kry borgtog ná ‘moord’

  • Sentrum by UWK sal kyk na kossekuriteit

  • Kango-grotte-SWD se tweekamp-atlete ontvang medaljes

  • Walker se broers nou in rolprent

  • Cyrus sing toe nie in Kansas

  • Hoër suurvlakke beïnvloed oorlewingsinstink van visse, bevind nuwe navorsing

  • Nuwe leser het op pa se knie geleer

  • Foto's wys vier was daar toe vermoorde se motor gesteel is

  • Lekker, lekker Kaapse snoek vir Paasfees

  • Kasrils ' 'n fabrieksfout' - Blade

  • Zola se wit en pers sokkies reg vir Twee Oseane

  • Kaapse universiteit kry voedselsekerheid-sentrum

  • Nel kap Oscar se deskundige

  • Nkandla van grond af opgebou - Gwede

  • Nel laat deskundige getuie bontstaan

  • Worcester groet ‘nederige mens’

  • Nou is dit Australië se beurt

  • Vermeende Bolandse bendeleier aangekeer

  • Kaapstad vorder met breëband

  • Avonturiers met groot fanfare in Bahamas verwelkom

  • Gerrie Nel peper Oscar se getuie met vrae

  • Ikey-studente 'herontwerp' Kaapse strandgebied

  • Boot met 476 mense sink in Korea

  • ‘Hart en ouderdom’ eis Ta Grietjie

  • Perlemoen-verdagte gou in hof

  • Kneusplekke op rug 'veroorsaak deur val'

  • Dag 24: twiets uit die hof

  • Ma-verkragter kry lewenslank

  • Drie broers voor ná huisroof

  • Permanente verkeerslui vir N9

  • WP besin wel oor Nuweland

  • Man sterf toe vliegtuig naby Melkbos val

  • Moet liewer nie hartsake op ’n leë maag bespreek nie

  • ‘ANC steel SA se vryheid’

  • Bekendes steun nee-veldtog

  • Dié inligting is nie vals, sê DA

  • ANC nie haastig met Max se komitee

  • VF Plus ‘sal koalisie sluit’ in Wes-Kaap

  • Nash ewenaar rekord vier keer in 1968

  • ‘Net Jannie kan antwoorde gee’

  • Igesund sal môre weet wat sy lot is

  • Griekse kuswag skiet mensesmokkelaar

  • Jackson se ma moet nou opdok

  • Trane van verligting rol in die hof

  • ‘Dis ’n goeie dag om jou te sê...’

  • Klank van krieketkolfslae teen deur laat Oscar sy ore toedruk

  • Beer val vrou aan by haar huis in Florida

  • ‘Hoe kan ek vergeet?’

  • Breedevallei groet ‘merkwaardige mens’

  • Oud-Springbok dien nou eie aanrandingsklag in

  • Busse van Atlantis na stad begin loop

  • Sportsentrum vir Groendal ’n ‘droomprojek’

  • EFF betoog te laat voor wetgewer

  • Man (75)van berg gered in donker

  • Hupstoot vir Tsitsikamma-gebied

  • Oudpolisieman kry 12 j. vir moord op sy vrou

  • Man by spanbou in Soutrivier gered

  • Hou jou vullis reg vir hierdie dae

  • Kerkleiers gaan stap oor SA se leierskap

  • Seun ontspanne by hof, vra nie borgtog

  • Misbruik van wette teen joernaliste bekyk

  • Pulitzerprys toegeken aan koerante wat oor Amerikaanse spioenasie berig

  • Berlusconisal diens moet doen

  • Coulson ontken afluistery

  • Tuig duik weer vir MH370