Kaapstad Verander Area
  • Vandag

    17°C / 9°C

    Wind 50km/h

    Reënval 11.5mm

    Humiditeit 71%

  • Vrydag

    14°C / 9°C

    Wind 39km/h

    Reënval 23.3mm

    Humiditeit 69%

  • Saterdag

    13°C / 11°C

    Wind 35km/h

    Reënval 9.0mm

    Humiditeit 81%

  • Sondag

    18°C / 11°C

    Wind 18km/h

    Reënval 4.9mm

    Humiditeit 83%

  • Maandag

    17°C / 12°C

    Wind 22km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 71%

  • Dinsdag

    20°C / 12°C

    Wind 15km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 61%


‘Ek is trots op my soldate’

Kolonel vertel van dapperheid in Slag van Bangui

Dana Snyman
Vrydag 10 Mei 2013
Die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek was een van die hewigstes waarby Suid-Afrikaanse soldate al betrokke was. Dana Snyman het gesels met kol. William Dixon, wat in bevel van die soldate was.

VIR kol. William Dixon is die Slag van Bangui in die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR) nog nie heeltemal verby nie. Hy dink nog knaend daaraan.

“Ek is trots op my soldate,” sê hy. “Daar was nie een geval van die weiering van wettige opdragte of van lafhartigheid nie. Nie een van hulle het weggehardloop nie.” Anders as die SAR se presidensiële soldate, wat glo gevlug het toe die eerste skote klap.

“Ek weet nie hoekom is die publiek so negatief oor ons soldate nie. Mense sal verbaas wees as hulle sien hoe patrioties en toegewyd ons soldate is.”

Dixon het besluit om die eerste keer sy storie te vertel, want in die laaste ruk is allerhande, volgens hom, onwaar bewerings gemaak oor die Slag van Bangui, soos dit in die binnekringe genoem word.

“Party mense sê ons het teen kindersoldate geveg. Dis nonsens, man. As daar kinders op die slagveld was, het ek hulle beslis nie gesien nie.”

Dis ’n koel Saterdagoggend, presies drie weke ná die slag, en ons sit aan ’n tafeltjie in ’n restaurant in Centurion in Pretoria. Langs hom sit sy vrou, Brenda, met wie hy al meer as 20 jaar getroud is.

Ammunisie

“Ander sê weer ons het nie genoeg ammunisie gehad nie. Dis ook snert,” sê Dixon. Hy rits die name af van die wapens en hoeveel ammunisie gebruik is: Sowat 12 000 skote is met 12,7 mm-masjiengewere geskiet en meer as 200 mortierbomme is gelanseer. Dan was daar nog die sowat 60 vuurpyle en die derduisende skote wat met die kleiner masjiengewere geskiet is.

Die gesaghebbende militêre kenner Helmoed-Römer Heitman meen die Slag van Bangui is een van die hewigste veldslae waarby ons weermag al betrokke was.

Dixon (48) stem saam. Hy is al die afgelope 31 jaar ’n beroepsoldaat. Eers was hy in die infanterie; later by 1 Valskermbataljon in Bloemfontein. Hy het lank diens gedoen in die operasionele gebied in die ou Suidwes en Angola. Hy hét al voorheen oorlog gesien.

“Bangui was ’n skrikwekkende ervaring.” Hy laat sak sy kop en kyk na sy hande wat voor hom op die tafel rus.

Die slag het die Vrydagmiddag begin. Die Sondagoggend, toe ek ná ’n bietjie rus opstaan, het ek nie gedink ons gaan oorleef nie. Ek het in die donker gestaan en bid, en gesê: ‘Hemelse Vader, as U my vat, vat my gou.’ ”

Hulle was omsingel deur tussen drie- en seweduisend rebelle.

Dixon is in Januarie vanjaar na die SAR gestuur. Hy en sy sowat 200 soldate het opdrag gehad om die reeds ontplooide Suid-Afrikaanse Weermag-kontingent daar te gaan bystaan. Oor die politiek rondom die SANW se betrokkenheid in die SAR wil hy hom nie uitlaat nie. Hy is ’n soldaat, nie ’n politikus nie.

Aanvanklik het alles taamlik kalm en rustig verloop by hul basis in Bangui, die hoofstad van die SAR.

“Die bevolking het ons met ope arms ontvang. Drie plaaslike mense het ook as arbeiders vir ons in die basis gewerk. Een se naam was Lucienne. Hy was so ’n kortetjie, met yslike groot voete. Hy het altyd plakkies gedra.”

“Vertel van die predikant,” por Brenda hom aan.

“ ’n Plaaslike predikant het vir ons kerk kom hou. Ons het later vir hom twee blikke verf geskenk sodat hy sy kerk daarmee kon verf. Baie van my soldate is toegewyde Christene.”

Slag van Bangui

Maar mettertyd het die spanning in Bangui en die res van die land toegeneem. Die sogenaamde Seleka-rebelle was besig om die beheer van die land oor te neem, en Francois Bozizé, die land se president, het na Kameroen gevlug.

En toe, op Vrydag 22 Maart, breek die geveg tussen die Seleka-rebelle en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag-kontingent uit – die geveg waarin 13 Suid-Afrikaanse soldate dood en 27 gewond of beseer is. Die Slag van Bangui.

“Die soldate wat dood is . . . ” Dixon bly ’n rukkie stil en verander dan die gesprek se rigting. “Ek het vir drie dae byna niks geslaap nie. Jy gaan net aan en aan. By tye was ons en die rebelle teenaan mekaar.

“Al my soldate was swart. Daar was net een wit outjie. Smittie. Smittie en so ’n groot Portugees, Blackbox, was buddies. Blackbox was in 32 Bataljon. Hy en Smittie was verantwoordelik vir die veiligheid van die HK-voertuig waarop ek was. Hulle is onafskeidbaar, Smittie en Blackbox.

“Op ’n kol, toe dit ’n bietjie stiller gaan, sê Smittie vir my: ‘Kolonel, my mes is weg.’

“Ek dag toe: ‘Smittie, ná alles wat gebeur het, gee ek nie ’n donner om wat met jou mes gebeur het nie. Maar ek vra toe maar: ‘Nou wat het met jou mes gebeur, Smittie?’

“Toe antwoord Smittie: ‘Ek het dit in iemand se borskas in gedruk en toe vergeet ek dit daar, kolonel.’

“Smittie het nie ’n cowboy probeer wees nie. Dís hoe naby ons aan die vyand gekom het. Een van die rebelle wou Smittie met die geweer se kolf slaan.”

Y-kruising

Die 13 soldate is almal by die sogenaamde Y-kruising doodgeskiet. Dit is buite Bangui waar die pad na Damara uitdraai. “Die geveg by die Y-kruising was hewig. Een van my sersante het daar ses rebelle geskiet, terwyl hy self swaar in die been gewond is. Ons het hom aanbeveel vir ’n medalje.”

’n Finale besluit moet nog geneem word, maar daar word aanbeveel dat minstens 20 van die soldate wat aan die slag deelgeneem het, ’n hoë eerbewys vir dapperheid en leierskap ontvang.

“Ons kon nie dadelik al die lyke uit die gebied naby die Y-kruising kry nie. Ons het teruggeval na die basis toe, en toe is ons omsingel. Die rebelle was goed bewapen. Hulle het buitelandse hulp gehad.

“Die Sondagoggend, toe ek daar in die basis staan en bid, toe kom Lucienne by my. ‘How are you?’ vra ek hom. Toe bars hy in trane uit. Hy huil dat hy so snik, want hy het van ons soldate geken wat geskiet is.”

Later die Sondag het van die rebelleleiers na die basis gekom en met Dixon-hulle begin onderhandel vir ’n skietstilstand. Teen nege-uur die aand was die geveg verby.

“Ek het net een keer gehuil in die hele storie. Dis toe ek in die siekeboeg kom ná die tyd. Weet jy hoe lyk ’n slagplaas? Dis hoe ’n siekeboeg lyk na só ’n slag.

“Dit was ook ’n gesukkel om al die lyke te kry. Ek het my laaste 140 euro’s vir ’n burgerlike gegee wat kom sê het hy kan een van die lyke vir ons bring, mits ons hom betaal. Toe gee ek vir hom die geld en sê: ‘Dè, vat die geld. Bring net my man vir my.’ ”

Hoewel daar in die SAR selfoonontvangs was, was daar tydens die slag nie veel tyd vir Dixon en sy soldate om Suid-Afrika toe te bel nie.

“Ek het my bevelvoerder in Suid-Afrika gebel,” sê Dixon, “maar ek het vir hom gesê hy moet nie vir Brenda sê wat is besig om te gebeur nie.”

Hy en Brenda het die gewonde soldate wat na 1 Militêre Hospitaal in Pretoria gebring is, gereeld gaan besoek. Brenda het selfs vir hulle pannekoek gebring. Hy en Brenda het ook die begrafnisse van die gesneuwelde soldate bygewoon.

“Ek het persoonlik met hul gesinne gaan praat. Die ouers met wie ek gepraat het, was nie een vol haat of woede teenoor die regering nie.

“Ons het ’n taak gehad om te doen en ons het dit goed gedoen.”



  • Nóg 'n aanval op stappers in Tafelberg Nasionale Park

  • Gewondes sê hulle het nie betoog nie

  • Geen militêre oplossing vir geweld in Gaza, sê kabinet

  • Groot drome vir dié wedloop

  • Ramaphosa wil goeie stories hoor

  • Ontkleedanseres se lyk is erg vermink

  • Twee mans kry kakebeen-inplantings wat in 3D gedruk is

  • Kospryse tref plattelanders die swaarste

  • SA verskerp stelsel teen terreur

  • Rampvlug MH17: oorskot na Nederland (blog)

  • ‘Gryp nóú in by SANW, anders...’

  • Nóg ’n vlugramp eis 46 mense

  • President ‘moet lei of loop’

  • Stokkie gesteek voor buitelandse reg tot grondbesit

  • ‘Maak einde aan vigs teen 2030’

  • Gee Palestyne hul grond terug – Tutu

  • Kwintiele vir skole ‘moet hersien word’

  • Meer as 80% van mense in SA sê hulle is gelukkig

  • ​‘DBV-plan het min vleis aan been’

  • ATKV en SAUK ‘gaan saamwerk’

  • ‘Verdagte is beslis een van kapers’

  • ‘Van tragedie tot wonderwerk’

  • Hantering van lyke pla

  • Israel skarrel om skade te beperk

  • Gasa word politieke speelbal

  • ‘Polisielid het geskiet’

  • Kwekerygroep se stigter sterf ná siekte

  • SJC-lede ontken skuld ná betoging

  • Beskuldigde se gehoor nou getoets

  • Onrus-meer eindelik rioolvry

  • Bouwerk aan US se koshuise voltooi

  • Vier spelers van SWD haal proefwedstryde

  • Talle langasems kom spook sake uit in tweede George Madiba-wedloop

  • NMMU loop voor in SWD-klubkompetisie

  • Gene-draers van siekte nagespoor

  • ‘Dwelmbaas’ vry oor polisie se lasbrief-fout

  • Lonmin ‘wou nie onderhandel’

  • Majoor doen vandag aansoek om borgtog ná ‘verkragting’

  • Farlam bekommerd ná moord op leier

  • Militêre vliegtuie neergeskiet

  • Gelowiges moet vir ons renosters bid, vra bewaringsgroepe

  • Gesteelde Matisse is weer tuis

  • Karoo-rugbymeisies speel doemprofete se monde bottoe

  • Roerende afskeid vir slagoffer

  • Joernaliste verdwyn in Oekraïne

  • China staal hom vir 2de tifoon

  • Skoolhoof vas oor nalatigheid

  • Sanger kry nie verlof tot appèl

  • Vrou vind ou bom in motorhuis

  • ‘Klein hawens kort aandag’

  • ‘Bekyk ander rade vir rassisme’

  • US-raad begin proses om nuwe rektor te soek

  • Voer vir koningin se perd ondersoek

  • Boer en gesin weer in hof oor wapens

  • Roggebaai kry nuwe toringgebou

  • Stroper moet 77 j. sit

  • Luiperd betree kampus

  • Man met 90 selfone op lughawe vasgetrek

  • Peaches Geldof dood ná oordosis heroïen

  • Gospelsanger sterk aan ná hartoperasie

  • Selfoondiens sal vroue tydens swangerskap help

  • Boland-bejaardes spook dit uit by Golden Games

  • Noord-Korea omgekrap oor Kim-video

  • Oud-lid van metropolisie in hof vir diefstal

  • Bekgeveg oor Israel-Gaza konflik in parlement

  • EFF wéér uitgejaag

  • Gewonde getuig hoe polisie skerp ammunisie gebruik

  • Marikana: vermeende moordbende-leier doodgeskiet

  • Seun hang hom in gesin se lapa

  • Sakke vol dagga by Rawsonville gevind

  • Opname wys jonges in SA wil voor 18 wettig drink

  • Beloning van R100 000 vir klein Taegrin

  • 54 moordenaars en 37 verkragters is lede van SAPD

  • SA mans het meer ‘maer jare’ in slaapkamer as res

  • Olifant in Knysna se bos kiek haarself

  • SA wil gaan bemiddel

  • Minister kap ‘semi-militaristiese’ praktyke

  • Tegniese kolleges uitgebrei

  • Opposisie-LP’s kla oor ‘verswakte oorsigrol’

  • Prins George word 1

  • ‘Laat Afrika sy beurt kry’

  • Botha Woordfees se tussentydse direkteur

  • Unicef samel geld in tydens openingseremonie

  • Zelda se boek al by 3de oplaag

  • ‘Skop Israel se ambassadeur uit’

  • Wreedheid tydens plaasmoorde kwel

  • Skiet-’n-aanvaller ‘weens frustrasie’

  • Kewers vreet boom vir lid van Beatles

  • Poetin beloof ‘ ’n volledige ondersoek’

  • Alliansie gereed om regering in hof te pak

  • Hoës in vloot eis R16 miljoen

  • ‘Wettige sekswerk sal MIV-oordrag beperk’

  • SA ly steeds onder ou ‘vigsontken-beleid’

  • DA dien klag in by polisie oor erwe

  • Een gesin trek in ná uitsetting

  • Balju jammer oor impak op inwoners

  • Vrou (25) glo in blyplek vermoor

  • Dewani-moordenaar kry nie mediese parool

  • ‘Steel van eiers erger as dié van vere’

  • Vrou met dagga van R56 000 aangekeer

  • Mans voor oor gesteelde volstruisvere

  • Tandarts hof toe oor parool

  • Dokter ook oor bendes ondersoek

  • R699-skema se motoreienaars hoor later oor hul klas-aksie

  • Visserman naby St. Francisbaai oorboord

  • Moedige ma tóg prokureur

  • Dis weer tyd vir Kaasfees

  • Kommer oor koperdiefstal

  • Saak teen oudhoë by Kango Wyne uitgestel

  • ‘Ouers moet skole self beskerm’

  • Polisielid ‘moes homself en kollegas verdedig’

  • ‘My broer is aan dwelms verslaaf’

  • Morfien in koningin se perd

  • Chinees sterf aan builepes

  • President praat met ouers

  • Senator jammer oor ‘grap’

  • DA kap regering se 'stilswye' oor gayregte

  • EFF-lede bestorm wetgewer; polisie druk deur toe

  • SA stuur taakspan na Midde-Ooste

  • DA-jeug betoog vir beurse

  • Verdediging sê hoekom 3 nie gearresteer moet word

  • Damme 16 jaar laas só vol

  • Israel tref 70 teikens in Gasa; dodetal meer as 570

  • ‘Die lyke sál teruggegee word’

  • Plan vir plaasmoorde

  • Notas vir rybewystoets in Villiersdorp glo teen R1 500 verkoop

  • Familie herken glo een verdagte

  • Platinummyne in die mark

  • Bloedvergieting duur voort

  • ‘NOP moet alle sektore se prioriteit wees’

  • R850 m. opsy vir kernkrag

  • Nene maan oor ekonomie wat min groei

  • Minister vermaan EFF-LP ‘vaderlik’

  • Loopplanke ‘sal vol nuwe talent wees’

  • Matfield wil as ‘jag-ambassadeur’ help inlig

  • Palestina ‘is trots op ANC se reaksie’

  • Stryd begin in hof oor eis van miljarde

  • Muthambi se kommunikasie-taakspan ‘is vol Zuma-napraters’

  • Minister wil ‘net die beste’ rekrute vir SAPD oplei

  • Sosiale media ‘hou polisielede al meer op hul tone’

  • Stadsraad ‘is rassiste wat ons verdruk’

  • De Lille Donderdag voor Seriti

  • ‘Soettand’ en makker in hof

  • Ses vas én buit gekry ná aanval

  • Hof moet sê oor lot van honde

  • Skeidsregters blaas weer, is bly oor steun

  • DA wil premier laat ondersoek

  • Inwoners kry baba op sypaadjie

  • ‘Ons wil net ontslae raak van die motors’

  • Onbewoonbare huis se dienstegeld gesoek

  • IT-kenner in hof op aanklag van afpersing

  • ‘Pasop vir die bus!’ – en toe sterf vier

  • ANC vies nadat banier verwyder is

  • Sewe in hof oor fiktiewe afspraak-webtuistes

  • Maties hou nog ’n diens vir prof. Russel Botman

  • Twee in hof ná moord op man in aftreeoord

  • Voorste jong seiljagvaarders in Sedgefield

  • Nuwe middel bring TB-hoop

  • Wetgewing teen gays kom onder skoot

  • SAR-vredesgesprek loop hopelik uit op versoeningsraad

  • Kiks se kapasiteit gaan byna verdubbel

  • Veiligheid van motoriste op N2 weer bekyk

  • Hof hoor hoekom drie nie regsverteenwoordiging kry

  • Wes-Kaap kry nog 676 onderwysposte in 2015

  • Pa, gewese kêrel moet albei getuig

  • Renoster-elftal eers in 2015 in hof

  • Studente in argitektuur bou teater

  • ‘Hier leer ons afvlerkvoëls vlieg’