DIE eerste ding waaraan ’n mens dink wanneer jy of iemand na aan jou in ’n huishoudelike ongeluk of ander ongeluk betrokke was, is om so gou moontlik by die naaste hospitaal se trauma- of ongevalle-eenheid uit te kom.

Maar wat doen jy in só ’n geval? Watter soort inligting oor die ongeluk is belangrik en watter inligting moet jy vir die dokters by die ongevalle-afdeling kan gee?

Gesondheid het by dr. Karen Schwabe, ’n dokter in die trauma-eenheid by die Netcare Kuilsrivier-hospitaal gaan uitvind wat jy in ’n ongeluksituasie moet doen.

Afhangende van wat gebeur het, moet jy volgens Schwabe die volgende onthou en doen:

. Sorg dat die omgewing waar die ongeluk plaasgevind het, veilig is. Dit help nie jy probeer iemand help en stel jouself in die proses in gevaar nie. Som eers die situasie op, kyk rond en dink voor jy reageer. Byvoorbeeld skakel die elektrisiteit af ingeval van ’n skokvoorval; verwyder of kom weg van die gifstowwe en moenie daaraan raak met jou kaal hande nie; kom weg van gevaarlike diere, insekte of slange; ingeval van ’n padongeluk, sorg dat jy uit die verkeer se pad is.

. Kry dan hulp so gou as moontlik of vra iemand om die ambulans te bel.

. Raak liggies aan die pasiënt en vra of hy of sy wakker is. Indien wel, gaan voort om die pasiënt te stabiliseer, andersins hou die pasiënt doodstil totdat mediese personeel op die toneel is.

Om ’n pasiënt te stabiliseer, sê Schwabe moet jy, byvoorbeeld, drukverbande op enige bloeding sit, ingeval van moontlike frakture (beenbreuke) hou die pasiënt so stil as moontlik, en koel brandwonde af met yspakke.

“Met gifinnames, moet nié die pasiënt laat braak nie, want dit kan alles vererger. Die hospitaal sal dit self doen as dit nodig is. Ingeval van bysteke waar pasiënte allergies is, sal hulle soms ’n adrenalien-inspuiting tuis aanhou. Vra die pasiënt daaroor indien dit nog moontlik is,” sê sy.

Schwabe raai verder aan dat jy die beseerde kalmeer en ondersteun totdat hulp opgedaag het.

“Moet niks per mond ingee nie X vir ingeval die pasiënt teater toe sal moet gaan of dalk naar kan word. Onthou om alle medikasie waarop die pasiënt is, saam te stuur na die hospitaal. Ingeval van ’n oordosering is dit egter krities dat jy álle moontlike medikasie of gifstowwe wat ingeneem kon word, saamstuur.”

Oor watter inligting rakende jou ongeluk, siekte of besering aan die dokters oorgedra moet word, sê Schwabe die wanneer, waar, hoe, hoekom dit gebeur het, wie nog betrokke was en/of enigeen ernstig beseer is in dieselfde insident, en wat reeds aan die pasiënt gedoen is, is belangrik.

Volgens haar is dit beter om met alle ernstige gevalle dadelik na die trauma-eenheid eerder as na jou huisdokter te gaan.

“Ook as jy vermoed daar is frakture (beenbreuke) wat X-strale sal benodig. Gaan ook na ’n trauma-eenheid met enige toestande wat ’n spesialis of hospitalisasie sal benodig. Verder kan jy enige tyd in die nag inkom met probleme waarvoor jy nie tot die oggend kan wag nie.”

Schwabe vertel voorts die protokol in ’n trauma-eenheid is dat alle ernstige gevalle dadelik gesien en gestabiliseer word.

In minder lewensdreigende situasies sal die hospitaal eers versoek dat jy ’n leêr oopmaak.

Volgens haar moet mense wat aan ’n mediese fonds behoort, onthou om hul mediese fondskaartjies en ID’s saam te bring.

“Die verpleegpersoneel sal jou kom haal en observasies doen en dan sal die trauma-dokter jou sien. As dit dan verder nodig is vir X-strale of om bloed te trek, sal die dokter dit aanvra en vir jou medikasie gee soos nodig. Jy sal ookvandaar verder verwys word na ’n spesialis indien nodig,” voeg Schwabe by.