Poësie

NUWE KINDERVERSEBOEK

Riana Scheepers en Suzette Kotzé-Myburgh (reds.)

Toe Dirk Opperman in 1959 met sy Groot Verseboek (GV) begin het, het hy ook aan jong lesers gedink met Senior Verseboek en Junior Ver­se­boek, en later Kleuterverseboek (1957) en Klein Ver­se­boek (1959).

Nadat sy gesondheid ge­knak het, het hy toegesien dat GV voortgaan; ook ná sy dood is dit voortgesit. Maar die jongspanversamelings het uit die oog verdwyn – totdat ­Riana Scheepers, met kenmerkende energie en ­vindingrykheid, ­besluit het om dié leem­te te vul met die genoeg­like, pas verskene Nu­we Kinderverseboek (NKV).

Sy is bygestaan deur me­de­sa­me­steller Suzette Kot­zé-Myburgh en ’n opwindende span – die boekontwerper Teresa Wil­liams, en drie uitmuntende illustreerders: die eerste afdeling, “Vir Pikkies en Peu­ters en Bekkige Kleuters”, is be­hartig deur die gebore Pool ­Maja Sereda; “Vyf, Ses, Sewe, dis hoe ek Lewe”, deur Tamsin Hinrichsen; en “Amper Tien, dis hoe ek die Wêreld Sien”, deur Dale Blan­ke­naar. Elkeen het ’n oor­spronk­like, verfrissende en ­fleu­rige styl, uit­mun­tend aangepas by die belangstelling en verbeelding­wê­reld van kinders in ’n bepaalde ouder­doms- groep. In ’n werk van dié aard is ­illustrasies van byna ewe veel ­belang as teks, en ek moet eerlik sê die NKV is kort en klaar een van die mooiste kinderboeke wat ek nog in Afrikaans gesien het.

Jare gelede het ek met Chinua Ache­be gesels oor literatuur in Afri­ka; hy het vertel van sy voor­­neme om hom op kinderboeke toe te lê. Ander leidende Afrika-skrywers het hulle mettertyd ook in dié rigting begewe. Dit doen ’n mens se hart goed dat SA hom (of haar) ook al meer by dié geledere skaar.

Wat ’n aangename ont­dek­king dat soveel voor­ste skry­wers van ernstige én ontspanningsliteratuur in dié bloemlesing ver­teen­woor­dig is: soos Hennie Aucamp, Jo­hann de Jager, Philip de Vos, ­Engemi Ferreira, Antjie Krog, ­Lukas Malan, Schee­pers, François Bloem­hof en En­­gela van Rooyen. Duidelik word kinder­lektuur in ons ­geledere ernstig ­opgeneem en met geesdrif en toewyding beoefen.

Elke afdeling sny ’n reeks uiteenlopende onderwerpe aan­ – van aksieryme, beroepe, bogryme, ­emo­sies, familie, gesondheid, goeie ­gedrag, hemelliggame, ­humor, identiteit, sosiale kwes­sies en ­teenoorgestelde geslag tot voedsel, die alfabet, vreemde ­lande, vriendskap en weeksdae.

Af en toe lei dit tot ’n dalk te ­prekerige inslag, soos in “My ­Lyfie is my eie” (maar ’n mens besef so iets mag in ons tydsgewrig noodsaaklik wees, as die aan­slag lig ­genoeg is). Meestal kom genoeg spel en humor by om die verse heerlik vermaaklik te hou – al word af en toe ef­fens kleigetrap met rym of ritme wat juis vir kleintjies so ­belangrik is (“Badtyd”, “See­partytjie”, “Bangbroekie”, “Maats”, “Sê nou maar”, “Hadidas”, “Jakkalsie Verjaar”, “Sirkus”) – en waarom is daar by soveel Afrikaanse ­digters ’n onvermoë om die limeriek loslittig genoeg te ­hanteer (“Twee Koeie”)? Gelukkig han­teer party, soos Fred Walters, dit wel met flair.

In elke afdeling is momente wat ’n mens lok om oor en oor terug te keer: “Oeps!” wat die lesertjie uitnooi om die hippopotamus se glips met kraaiende plesier te omskryf (“Kan jy / dink / hoe dit / moet / . . . ?”), iets wat ook in “Ietermagô” gebeur, of “Krikkelwander” met sy onverwagse wendinge, “Mamma noem my . . . ” wat die leser met vindingrykheid kielie, “Die Groot Fees” wat ’n oorspronklike stel ­variasies aanbied op die bekende ou liedjie, die huppelspel met kleure in “Appeltjie Wit, Appeltjie Rooi” of “Van Gog die Verkleurmannetjie”, genietlike alfabet­speletjies, lek­ker op­sêversies soos “As Niemand Kyk nie”. Krog se “Lagdoepa”, Zanne Bosman se “Die Grootneusreus”, Ruaan ­Jacobs se “Draak Soek ’n Spaan”, of “Skilpad”, “My Grys Kat”, “Kameelperd”, “Al wat ek wil Hê”, “Oupa”, “Trekker Ry”, “My Droomplaas”, “Nappel en Nei”, “ ’n Jok”, “Katter Majatter”, “Oumaliefde”, “Vrugtekelkie”, “Son­der Tande”, “Die Hand vol Vere”, “Dag­musiek”, “Slimjan en die ­Aliens”, of “Peperjêmbek”. Verse soos laasgenoemde, “Chrissie Perform” of “Ko­sie se Promosie” is geslaag omdat dit by vandag se spreektaal aanpas en nie ewe sedig net by die Algemeen Beskaafde hou nie!

Verse soos Jaco Jacobs se “Tibo se Trompet”, “Jy Klim ’n Boom van onder af”, of “Spel toet sir”, of Gerrit Brand se “eensinversie” “Die Krokopil” laat ’n mens wonder waarom nie méér tipografiese of grammatikale speletjies voor­kom nie? Heelparty verse kielie met on­deun­de woorde en verwysings (“Goe­ma gaai gorrelie gaat”, “Die Windpomp”, “As”). Nie altyd gaan dit om ligte spel nie: die hartseer of donker ondertoon in “Tarentaal”, “Oupa en Ou­ma Sit op die Stoep”, “As”, “Die Boe­me­laar”, “prince charles” of “Bib­ber­kind Barney” tref omdat hulle nie nét liggies is nie. Die hele laaste hand­vol, van “Pasop, Pasop” tot die einde laat die bundel op ’n hoë noot eindig. Ek kan my voorstel dat ook ouers hulle in dié boek gaan verkneuter.

TAFELBERG-UITGEWERS, KAAPSTAD. (HARDEBAND, 22 BLADSYE, ISBN 9 780 62404 676 9.)